(Cántiga dos amigos da fala, Manuel Lugrís Freire)
Parte da xunta directiva da Novísima Irmandade da Fala da Cruña
XERMÁN VALTUILLE. A Coruña. Se a convocatoria que o colectivo In nave civitas tivera
máis acollida na imprensa local, a festa que o sábado se celebrou
na fermosa paraxe das Maceiras (San Vicenzo de Elviña) tería
alcanzado aínda maiores proporcións; porén resultou un verdadeiro
éxito para os organizadores desta recreación do centenario da primeira
saída ao campo da Irmandade de amigos da fala da Cruña.
As irmás nos terreos da Granxa Agrícola Experimental de Galicia.
Un fato de persoas
coas súas mellores galas esportivas do 1916 xuntáronse as 12:00
horas nos vellos terreos da Granxa Agrícola Experimental de Galicia
para emprender a pé a marcha até As Maceiras. Ao longo do camiño
fixeron distintas paradas lembrando a toponimia, a historia e
constantando as grandes mudanzas da cidade no último século.
As irmáns no campeiro d'As Maceiras (Elviña)
Nas Maceiras
agardábanlles algúns veciños de Elviña para lles guiar pola
realidade da parroquia e os múltiples problemas que lles ten
afectado na derradeira centuria. Canda estes veciños estaban outro
fato de persoas, simpatizantes da empresa galeguista que decidiran
xuntárense á excursión. Todas xuntas continuaron o seu camiño até
o campeiro onda todo estaba ao xeito
para comezar co xantar composto por produtos da nosa terra. A comida
foi animadísima e algunhas das asistentes aproveitaron o terreo para
xogar ao badminton.
Tras dar conta das
empanadas, as tortillas, os produtos da nosa horta, os queixos e
algunhas larpeiradas bañadas por viños e licores do país; esta
Novísima Irmandade proseguiu coa recreación do evento de 1916 que
comezou coa lectura dos artigos que os xornais da altura fixeron para
anunciar e contar aquela xunta campestre. Deseguido algunhas das
persoas presentes leron poemas de Ramón Cabanillas (Adiante, No
pinal e Acción gallega), o artigo O gran día de Galicia, de Manuel
Lugrís Freire; partes do discurso (A xeración de 1916) que Ramón
Villar Ponte dictou ao entraren na Real Academia Galega e a Cántiga
dos irmáns da fala, de Manuel Lugrís. A lírica recitada tivo o
seu contraponto coa cantada e Moncho do Orzán interpretou un Cantar
de arrieiro de Mesoiro e o Pregaria das Irmandades, de José
Baldomir.
Logo da recreación
proseguiu a festa grazas a música dun formidable gaiteiro, digno
herdeiro daquel Emiliano Moscoso que tocou no 1916, ao que
acompañaron unha xenial pandereteira, un tamboril e un bombo. As
presentes bailaron a muiñeira e o pasodobre e cantaron alalás e
outras cantigas. Todo moi ledo, moi propio de nós e prometedor de
que a memoria da Irmandade da fala da Cruña prendeu nos corazóns
dos galegos deste século que teñen a firme vontade de continuar na
loita pola Nosa Terra.
A xornada
prolongouse até o luscofusco no que estes novos irmáns regresaron
as súas casas coa ledicia nos seus peitos por ter honrado a memoria
daquelas mulleres e homes que sementaron fai un século a conciencia
de seren nós mesmas e con un feixe de plans para continuar co seu
exemplo hoxe.
Saúde e éxito para
esta Novísima Irmandade da Fala da Cruña!
A diferencia fundamental co narval
común (Monodon monoceros) é que tanto a femia como o macho do
narval lugrisán ten o característico corno –en realidade un
dente- e ambos lucen unha gran variedade de cores na súa pel.
Carece de aleta dorsal e ten un tamaño
mediano entre os cetáceos, cunha lonxitude promedio, nos machos
adultos, que oscila ente os 6 e os 7 metros, e un peso arredor das 2
toneladas.
O seu habitat coñecido son as augas
atlánticas da costa de Galicia e o norte de Portugal, aínda que se
ten avistado na costa cantábrica e en Madagascar e Irlanda, pero
sempre por mariñeiros galegos.
O seu nome común débese ao coñecido
pintor Urbano Lugrís González que seguindo as descripcións de
algúns mariñeiros de Malpica e o Muro o inmortalizou nalgún dos
seus cadros.
Lenda mariña
Urbano Lugrís González
1946
Oleo s/táboa
22 x 22 cm
Consérvase un esquelete completo no
Museo do Mar de Bueu (Pontevedra) o que é moi raro porque os
baleeiros galegos tiñan o costume de rematar os seus arpóns coa
punta do dente dun destes narvais por consideraren que o corno deste
narval era letal para as baleas. Esta crencia -nunca confirmada pola
ciencia oficial- case que remata coa especie, actualmente protexida
pero en perigo de extinción.
Malía tratarse dun cetaceo o Monodon
galaicum pode permanecer grandes tempadas baixo o auga sen que
ninguén estudiara aínda como pode respirar. Na actualidade Mariña
Fernández Sisargas, bióloga da Universidade de Lisboa, prepara a
súa tese doctoral sobre esta especie e, aínda que non quere
adiantar datos, confirmounos que realizou grandes descubertas sobre
os costumes e o xeito de vida deste peculiar cetáceo. «Non se sabía
máis do lugrisán porque ninguén antes o estudiara con tempo»,
dinos Fernández.
Moitas son as lendas que se atribúen a
este peculiar habitante dos mares:
Un vello baixoreleve na igrexa parroquial de Iria
Flavia amosa como un destes narvais sostén a barca de pedra do
apóstolo Sant Iago na súa travesía polo mediterráneo.
As crónicas do porto de Baiona contan
que unha ducía -hai tradicións orais que falan dun cento- destes
narvais abriron paso á La Pinta de Alvárez Pinzón en 1943.
No libro Lendas da cidade do Orzán,
Görthveiller narra como os homes mariños do Orzán usan para os
seus viaxes transoceánicos a estes narvais que doman e ten
amaestrados «ao xeito cos indios usan os elefantes».
O último avistamento foi o 20 de decembro de 2014 nas cidade da Coruña onde decidiu sumarse á festa da memoria de Urbano Lugrís.
Como muestra de una vieja (y buena)
vecindad virtual surgida de mi admiración por sus Humoradas (eludo
hablar de la devoción que siento por su abuelo) Enrique Gallud me ha
permitido leer las galeradas de su Jardiel, la risa inteligente; su
último ensayo. Todo un honor y un... placer que intento agradecerle
recomendando su lectura.
Al final (PARTE II. LA OBRA. Estudios
biográficos y críticos) reafirma la convicción que había
alcanzado el lector en la necesidad del libro que acaba de leer: no
existía hasta el momento un solo ensayo que se fijara en todas las
facetas de Enrique Jardiel Poncela (EJP) y éste lo hace.
Gallud escribe una biografía de EJP
con datos de primerísima mano (el autor se prevale -¡bendito
ventajismo!- de su íntima relación con los familiares) y escribe
sobre la obra (sobre toda la obra: sus artículos periodísticos, sus
conferencias, sus comedietas, sus cuentos, su poesía, sus aforismos,
su cine y, claro está, sus novelas y su teatro) con la certera
medida del buen ensayo: sin caer en lo plomizo, elude todo lo
innecesario para dar los datos importantes sobre el estilo fundado
por Jardiel.
Con el escalpelo crítico bien afilado
Gallud destripa la poética de EJP para encontrar los fundamentos de
su humor (que el título adelanta que es inteligente, siguiendo la
maldita costumbre de los ensayistas de chafarnos el final) y nos
explica como su concepción del teatro influyó en la narrativa, la
del cine en el teatro y la de las historietas en el cine y todas en
cada una de las otras.
Encabeza -de un modo muy jardeliano-
cada apartado con una máxima mínima e ilustra cada rasgo de estilo
con alguna cita para acercarnos más a la obra lo que tiene un grave
inconveniente: les obligará -como ha hecho conmigo- a correr a su
estantería, biblioteca o librería más cercana porque le entrarán
unas ganas terribles de (re)leer a EJP a la luz de los certeros
comentarios de Gallud.
Este estudio minucioso de su estilo
finaliza con un apéndice necesario y que sólo quién ha tenido que
hacer algo parecido sabe valorar: una Relación de sus escritos en
las que el autor ordena por géneros la obra publicada e inédita de
EJP. Imaginamos que en esa relación Gallud, como buen jardielista,
habrá incluído algún que otro camelo que deberemos encontrar.
Una única pega: las galeradas no
incluyen el abundante (y muy interesante si podemos hacer caso a los
textos de los pies de fotos e ilustraciones) que acompañan al texto;
por lo que me veré obligado a comprar el libro -y dar al autor los
euros que bien se merece por tan buen trabajo- para disfrutar de las
ilustraciones.
Post scriptum
Sobre las espacios en negro que EJP
introduce en Espérame en Siberia, vida mía de los que Gallud dice
que su abuelo es precursor (NOVELAS TRANSGRESORAS. Grafismo. Espacios
en negro) escribí yo aquí (Página en negro) hace mucho tiempo aportando otro
precedente: Laurence Sterne.
El otro día preparando un viaje a Madrid con los mapas de gúguel me encontré con la imagen que les copio aquí arriba.
El barrio es el suyo (o eso dicen los periódicos), la casa es en la que vive (hasta dónde yo he podido averiguar) por lo que... ¡tiene que ser él!
Uno de los escritores más esquivos con los medios retratado en el más cotilla de todos. ¿Rafael Sánchez Ferlosio? habla con el cartero con los periódicos bajo el brazo a la puerta de su casa.
Nota.- No dejo la captura de pantalla entera porque se vería dónde vive exactamente y no quiero dañar más su intimidad.
Sergio B. Landrove vestido co uniforme de Gala da Unión de Conserveiros de Galicia.
Fotografía de Pilar Silva.
Dentro das actividades do IV día Lugrís tiven a sorte de que me correspondera dar a benvida ao mural "Vista da Coruña, 1830" que desde ese día está pendurado de xeito permanente no Museo de Belas Artes da Coruña. Para ese acto ("poético e cidadán", dicía o programa) preparei este breve texto:
ODA DA ARRIBADA
Saúde
e Océano!
Nós,
as coruñesas, fartas da fealdade reivindicamos a beleza.
E
por iso vimos hoxe a nosa arca, como tantos días, para pedir beleza
a Luis Seoane, a Rodríguez Corredoira, a Abelenda, a Díaz Valiño,
a Vaamonde Cornide, a Francisco Leiro, a Xaime Cabanas, a Manuel
Colmeiro, a Francisco Lloréns, a Castelao, a Caruncho Amat, a Antón
Patiño, a Álvaro Cebreiro, a Correa Corredoira, a Díaz Pardo, a
Imeldo Corral, a Eugenio Granell, a Menchu Lamas, a Laxeiro, a Maruja
e a Cristino Mallo, a Maside, a Ovidio Murguia, a José María de
Labra, a Raimundo Patiño, a Goya, a Ribera, a Rubens, a Sorolla...
E
para pedir beleza, como non, acudimos a él, ao Noso Señor Lugrís,
o pintor do mar, o poeta sur-marino.
Nós,
os coruñeses, fartos da solidez do acecido reivindicamos o movemento
continuo do océano.
Reclamamos
o soño, a serea, a áncora, o narval, as cidades asolagadas, os
homes mariños, o tesouro de Rande, o brúar da buguina, a Marola, o
faro (a nosa Torre), a balea, os fogos de san Telmo, a agulla de
marear, a San Brandán, a Verne, os trinta e dous rumbos da rosa dos
ventos e a eufonía dos nomes todos das pedras da Torre.
E
dende esta xeografía, transformada en mítica polo pincel flamenco de
Urbano Lugrís González, non podemos menos que celebrar a arribada
deste mural a bó porto.
A
familia Lugris Alonso-Muñoyerro fixo que se salvara esta obra, que
foi a cura da súa morriña coruñesa no seu piso de Madrid.
Nos
anos 90, antes de vender a súa casa, decidiron conservar o fresco e
partillalo con todas nós doándoo ao Museo de Belas Artes. Un aceno
de xenerosidade que nunca seremos quen de agredecer.
Hoxe
esta “Vista da Coruña, 1830” xa é de todos, e todas o podemos
desfrutar con só desexalo.
Viremos
aquí nos escuros días do presente, tan semellantes a aqueles de
antano nos que pintou Urbano, para apoiar o noso ombreiro na arcada
xunto aos amantes, María e Alfredo, que agardan impacientes a
recalada do vapor de paletas “A Peregrina” que xa deixou atrás
San Antón (ou será San Diego?).
- Alí
ven o noso futuro, di Alfredo.
Repenican
as campás da colexiata.
E
saíremos da escena porque non queremos descubrir, xa hoxe, os
segredos desta parella.
E,
xa fóra do fresco, no mundo real a nosa alma queda ancorada ao
pensamento de Urbano Lugrís que pintaba en galego, razón pola cal
non podía ser realista.
Medre
o Mar!
Deixo aqui un par de vídeos* do momento (coruñento) da lectura da oda:
Gravación de Teresa Ramiro
Gravación de Xosé Iglesias
* No primeiro podedes escoitar a presentación que fixo Xurxo Souto e no segundo escoitase mellor o texto da oda.
Con esto de
intentar que non se perdan os murais do noso señor Lugrís estiven a
buscar o que fixeran os nosos mandatarios ao respecto e atopei o seguinte:
O 08.06.2009 o
grupo parlamentar socialista levou ao Parlamento unha proposición
para instar á Xunta de Galicia a:
catalogar as
obras de Urbano Lugrís González
levar a cabo
un ditamen do estado das obras do Café Vecchio, do antigo
restaurante Fornos e da Casa do Mar de Malpica
O Boletín do
Parlamento de Galicia (BOPG) de 02.11.2009 aprobou a proposición co algunha
modificación:
1. Elaborar un
inventario das pinturas de Urbano Lugrís González, facendo especial
fincapé na obra dispersa en edificios públicos ou privados.
2. Levar a cabo un
ditame do estado da obra de Lugrís no Café Vechio e no antigo
restaurante Fornos, da Coruña, na Casa do Mar de Malpica e na Escola
da Igrexa de Vilaboa.
3. Proceder á
limpeza e á restauración que precisan estas obras.
(Desgrazadamente o
listado do punto 2. non está completo: faltan polo menos o mural do
restaurante Nova Galicia en Santiago de Compostela e os do Museo
Massó e outro, que so coñezo de oidas, dunha Farmacia en
Pontevedra)
O pasado mes de
decembro o grupo parlamentar do BNG preguntou ao Goberbo sobre as
actuacións concretas sobre o mural do Café Vecchio (Rúa real, 74
da Coruña) e o Goberno ven de contestar,
precisamente a semana pasada, o seguinte (BOPG de 07.03.2013)
(…) a dirección
xeral de patrimonio está a elaborar un estudo organoléptico sobre a
súa conservación (…) os resultados deseinforme deben servir para
que os propietarios dese ben poidan adoptar a s medidas de
consevación máis acaidas. Sempre coa colaboración da Dirección de
Patrimonio Cultural (...)
En fin que a Xunta
de Galicia está moi preocupada polo patrimonio pero fai responsable
da súa conservación aos titulares do mesmo.
A parte positiva é
que semella que despois da iniciativa dos socialistas comezaron a
traballar nas obras enumeradas (tamén na do restaurante Fornos?)
polo que certo recoñecemento como Patrimonio Cultural sí que teñen.
In nave civitas alerta do perigo da perda dos murais de Urbano Lugrís.
Esta semana comezaron unhas obras no baixo do antigorestaurante Fornos
(logo, creperia La Bottega) na rúa Olmos, 27. Este é un dos poucos
locais da zona de viños coruñesa que conserva -ou conservaba cando a
crepería estaba aberta ao público- muráis do pintor coruñés Urbano
Lugrís. Dende o colectivo In nave civitas queremos facer unha
chamada para que esa reforma sirva para que todas podamos voltar a
desfrutar dos muraís sur-marinos. Agardamos non ter que chorar a perda doutro mural irrepetible do noso señor Lugrís. Medre o mar!
O estado da obra o martes 12.03.2013:
O estado da obra o mércores 13.03.2013: onde estaba o escaparate hai dous ocos: unha porta e una fiestra.
(As fotografías son miñas e as tomei cun teléfono móbil, só serven para facerse unha idea)
Os amigos do Diario Cultural da Radio Galega acolleron o noso comunicado hoxe.Se quere pode escoitalo pulsando no enlance (comeza no minuto 16:49, aprox.)
Qué hai -ou había- no baixo da rúa Olmos, 27?
Un mural dos que oNoso Señor Lugrís facía nas tabernas para gañar uns duros, como o que hoxe está no Veccio -rúa Real da Coruña- ou os da Mundiña -na rúa da Estrela.
Algúns recunchos do mural do antigo restaurante Fornos:
Antón Patiñó e Xurxo Souto brinda por Urbano Lugrís (Foto G. Tizó para El País)
E do ...mmmm..., ciberbitácora de Estíbaliz Espinosa as seguintes fotos:
Mi corresponsal en Cai (Cadiz en el resto del Reino) me llama y me dice:
"... tienes que ver lo mejor del carnaval de este año..."
Lo veo y no puedo más que darle la razón (tiene que ser de lo mejor) y a ellas, a Tomasa y Emilia, las gracias por reunir al Bierzo con el carnaval de Cadiz.
Ao
son da gaita e o tambor debuxamos nos nosos paraugas motivos mariños
para lucir na manifestación atlántica que nos levou atá o lugar no
que Urbano Lugrís tivo o seu estudio (Rúa da Estrela).
Os
siareiros do pintor sur-marino manifestámonos aos gritos de
“O
que pintou a marola, pintou a mar toda!”
“Menos
derrotismo e máis surrealismo!” Unha manifestación a favor que foi recibida polas terrícolas e os terrícolos con acenos de asombro.
20:30
horas. Camarote submarino.
Na
rúa da mantelería, Pablo Outón rematou o seu frustrado grafite do
ano pasado nunha das paredes que pechaba o estudio no que Urbano Lugrís pintou moitas das obras das que tanto gustamos.
No 2011 cando estaba pintando a policía do Concello
retiroulle o materia e a pintura quedou a medias. Este ano, xa con
licenza municipal, a rúa de Mantelería conta cun novo grafite.
(Pablo
Outón retoca o grafite mentras entoa o berro mollado)
Despois
da cea pasamos a ver o grafite e Outón dixo: "As pinturas, como ás
mulleres, hai que velas de día!” A mañá seguinte a obra estaba así:
21:00
horas. A habitación do vello mariñeiro.
Acto poético do
colectivo In nave civitas no bar Borrazás (rúa do Orzán)
Xosé
Iglesias:
TRANSFUSIÓN
OCEÁNICA
Eu,
creo que sou humano reconvertido, e sinto, que nalgún momento
sufrín
transfusión oceánica,
porque
esta sangue do meu corpo
non
é sangue, é sangue salgada.
Sinto
tamén que sufrín metamorfose,
non
é nariz a miña senón proa,
non
son brazos os meus senón amuras
e
as miñas costelas cadernas…
Todo
min forma un esqueleto naval. E esa barriga que se afunde no
mar estabilidade contras as ondas de costado. Son humano, son
barco, son tantas cousas..... Eu, creo que son árbore, porque
sempre me chove, sempre me venta, sempre me dá o sol. tamén
creo que sou paxaro, porque os peixes venme voar
entre as ondas, e subo, baixo, fago siluetas
acrobáticas ou simplemente voo raso.
Así
me ven, un paxaro voando no océano…
Miran
cara enriba, e alí estou coa proa,
as
amuras, a popa, a barriga, o eixe… Eu son mariñeiro, e
o mar móllame a alma, salinízame e golpéame
o corazón. e eu, non podo facer máis nada, senon
ser árbore, ser barco, ser
paxaro... en serio, nada podo facer, NADA, PORQUE
MARIÑEIRO SOU.
Teresa
Ramiro:
Se
queres escrever este país, aprende primeiro a lé-lo
Mía
Couto
A
RABALEIRA
Sobre
a pedra de A Rabaleira deslizan seus sonhos ,os
percebeiros, sombras dunha esperanza que se quebra coma a onda
na crista dos rochedos.
Coiteladas de
vida coiteladas de sal !...
Rabaleira ti es pedra ,eles
son carne, terra e vento ,inmersos no mesmo mar. Sobre o teu
ventre fecundo brincan enchendo de vida o cesto dos
sonhos.
Coiteladas de vida coiteladas de sal !...
Con
sorrisos de escuma mordendo con furia, sedento de sombras , en
doce cantiga, vestindo de lágrimas un berro amargo, o mar os
arrola ,roubándolles a vida.
Coiteladas de vida coiteladas
de sal!...
NO MAR CRECERÁN SEMPRE ROSAS.
Destes
versos tirou unha música Xurxo Souto que interpretou por vez
primeira ese día:
Xurxo
Gago:
O
GRELLE
Baixo
o ceo do atlántico
un
pequeno recuncho resgardado
tralos
meixóns do Gancho,
O
Grelle, co seu areal dourado.
Augas
verdes, fitoplacton,
diversidade
de fauna e flora
nun
mundo máxico mergullado
de
centolas e de gorgonias,
de
nudibranquios e de esponxas,
somerxido
lenzo debuxado
pola
natureza benfeitora
nun
atraente lugar enfeitizado.
Teno
escrito na súa historia,
aqueles
tempos de paga e cobra,
do
pagadoiro do fielato,
e
os consumeiros noutrora,
naqueles
tempos do pasado,
mercadorías
e manobras
cobradores
entregaban robras
e
O Grelle teno gravado.
Neste
recuncho resgardado
dos
ventos recollido
vese
un mundo ven pintado
de
fortes cores moi vivos.
É
O Grelle refuxiado,
na
cidade dos sentidos,
na
Coruña, cidade barco
a
dos futuros soños cumpridos.
Rodrigo Osorio:
José
Biobardi foi un coñecido cantante de tangos bonaerense que na
década dos vinte competiu en xusta lid con Gardel polo cetro de rei
do tango, a súa querencia pola bohemia e o hampa, e o seu nulo
control das súas máis baixas pasións fixerónlle ser moito mellor
cantante, autor e intérprete que Carlitos pero menos de fiar para as
compañías discográficas, polo que hoxe é un descoñecido do que
só disfruta un selecto grupo de melómanos sibaritas.
Biobardi
morreu, como non podía ser doutro xeito, nunha liorta nun modesto
lupanar, hoxe visitado por moitos dos seus seareiros.
Aquilino
Fernández Artelo no breve ensaio As orixes galegas do tango
(Imprenta de la Universidad Nacional de Buenos Aires, 2003). sostén
que “Biobardi” era un falso apelido pseudo italián que usou un
inmigrante coruñés, Xosé Falperra, como nome artístico na escea
porteña. Baseaba a súa tese no falso lunfardo que adoitaba empregar
Biobardi nas súas letras, plagado de galeguismos (por exemplo o
“asiña”, empregado na súa coñecida milonga “Tango y
medio”), na testemuña dalgún dos seus veciños e no ruxerruxe de
que José levaba tatuada unha Torre de Hércules no peito.
O
número 17 da revista arxentina A media luz ven de publicar A
marea no Xanrei, de José Biobardi con este texto explicativo das
circunstancias do seu achado:
O
texto que hoxe publicamos apareceu escrito no reverso dunha factura
de alugueiro dentro dun exemplar de Romancero gitano cheo de
anotacións feitas pola man do gran tanguista José Biobardi. A
lingua na que está escrito é, como saberán a maioría dos nosos
lectores, galego o que semella confirmar as recentes teorías sobre a
orixe española do célebre tanguista, (...)
A
aparición destes versos semella confirmar (como di o redactor de A
media luz) a hipótese defendida por Fernández Artelo. O tanguista
escribía as cancións primeiro en galego e logo as vertía ao
español deixando algunhas verbas da súa lingua materna que pasaron,
por obra e graza da sona que os seus temas tiveron no seu tempo, ao
lunfardo. A referencia ao Xanrei so pode confirmar a súa orixe
coruñesa pois ise e o nome dun dos cons máis saudosos da costa da
Coruña.
A
MAREA NO XANREI, de José Biobardi
Eu
varado no Xanrei
agardo
por miña amada,
baixo
a luz do albor,
nesta
rocha fronteiriza
entre
o meu mundo e o seu
na
que vivimosos dous
unha
hora cada día,
unha
pinga no eterno,
antes
de saír o sol.
Na
que bailamos ben xuntos
e
nos amamos a modo
antes
de saír o sol.
Retrouso:
Sube
coa lúa
a
melancolía
preamar
ás oito
-anunciaba
o diario.
A
mais afouta onda
móllame
o corazón
móllame
o corazón
que
se torna pesado.
Ninguén
aprobou o noso,
advertironnos
ben cedo
que
cerca estaba o final:
“Nunca
un home mariño
e
unha mariscadora
xuntos
poderán vogar!”
Pero
todos estes meses
de
soñar e bailar xuntos
foron
quen de me enganar
crin
que dúas vontades
lonxe
de todo prexuizo
poden
vaciar o mar.
(Retrouso)
Onte
non veu á cita
e
a ausencia sen aviso
confirmoume
o peor
que
o seu bico doutro día,
un
trebón nas nosas bocas,
anunciábame
o adiós,
o
naufraxio das linguas,
o
pique da miña vida,
a
quebra do corazón,
o
afundimento de todo
o
garete das palabras
a
deriva do aló.
(Retrouso)
Foi imposible recuperar a música orixinal do tango pero Nacho López (de Jarbanzo Negro) interpretouno no Borrazás despois de reconstruila:
Logo, Serafin Mourelle,
patron do mar de Irlanda, recitou dos poemas que ainda non puiden
recuperar para incorporar a esta crónica.
Manuel Rivas uniuse ao
acto e recitou:
MEU AMOR CONTRABANDISTA
Meu
amor anda ás crebas pola beiramar.
Vai
preñada de vento,
vai
preñada de néboa,
do
lóstrego vai,
todo
o apaña
apáñao
todo
coa
luz beatísima do seu vesgo ollar.
O
ben que se leva co temporal,
como
o amansa,
24
fotogramas por minuto,
a
dureza mística,
a
luz facinorosa
do
seu pestanexar.
E
el dálle zapatos sempre do mesmo pé,
o
andar dos deuses coxos do mar.
Meu
amor enche o ventre
de
seixos silábicos,
de
runas, de aghoams,
de
voces baixas,
pictogramas
coprófagos
que
crían nos excrementos da lúa.
Meu
amor anda ás crebas pola beira da esfera,
nas
estradas solitarias,
no
ceo dos manequíns
onde
rompen as nubes,
nos
cemiterios dos pingüíns xigantes
cos
seus portafolios de naturezas mortas.
Vai
preñada por dentro,
cara
dentro,
como
unha guía en tempo de éxodo.
Ese
ollar delincuente,
ese
corpo de contrabandista de seda,
esa
voz rouca.
Durmía
cos ollos abertos meu amor.
Non
sei vivir
sen
o rumor do seu vesgo ollar.
Meu
amor anda ás crebas na noite.
Apaña
os restos aleixados
do
ben e do mal,
un
cargamento ultramarino de esdrúxulas,
un
fardo de cousas septiformes,
o
contedor de frascos de potencias da alma.
Veni
Sancte Spiritus,
meu
amor atopou ao bébedo Xonás.
Meu
amor di que Xonás era el o gran peixe.
Xonás
preñado de seu,
de
abismo.
Meu
amor funde os pés na area,
leva
no ventre un arfar canso de nai virxe,
un
canto de gorxa inuit,
o
nome impronunciábel do mesmo temporal.
Meu
amor vai parindo de pe
o
poema da illa.
Cercada
polas ondas,
o
corpo aberto,
a
ollada fértil,
as
mans vesgas
a
amasar,
a
levedar o tempo petrificado.
Et
tui amoris in eis ignem accende
and
kindle in them the fire of thy love.
Meu
amor enténdese co mar,
ese
fillo de puta,
meu
amor.
Epílogo:
A cea coruñesa. (Cosmoba, rúa do Orzán)
O noso señor Lugrís inventou o que deu en chamar o "menú tradicional coruñés" que de acordo coas testemuñas consistía en: - Tortilla de longueiróns de Bastiagueiro - Faneca de pilo (de Riazor) - Ternera lardeada con pementos de Betanzos - Sobremesas: canas con limón e canela, papas de arroz á vainilla e queixo de Texeiro. - Viños do Ribeiro, tinto er blanco, e agudelo de Betanzos. - Café e licores. - Farias da fábrica de tabacos da Coruña
Ante as imposibilidades física
(moitos dos produtos xa non existen nin os nosos estómagos serían
quen de soportar a inxente cantidade de comida) de reproducir a
mítica cea coruñesa que argallou Lugrís, Xurxo Souto encargou aos
do Cosmoba unha cea mariñeira digna do noso señor Urbano Lugrís.
Como proba os dous platos
principais:
O postre foi unha contundente larpeira cuberta de chiculate.
Comida, viño, música e
ledicia... Que mellor xeito de celebrar a obra de Urbano Lugrís?
E -como di o noso capitán (Xurxo Souto)- para rematar... Que continúe!
Medre o mar!
Coiteladas de vida! Coiteladas de sal!
Fotos e videos: Ana B.; Xosé Iglesias e Xurxo Gago.
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
